November 10: Was That Really All Just a Coincidence, or Is History Trying to Tell Us Something?
Ngày 10 tháng 11: Liệu Tất Cả Chỉ Là Ngẫu Nhiên, Hay Lịch Sử Đang Cố Gợi Ý Điều Gì Với Chúng Ta?
Một ngày, ba châu lục, một chiếc xe máy, một tội ác chiến tranh, và bác sĩ Livingstone. Nói thật đi—cấu trúc này giống kịch bản hơn là lịch sử. Không phải là dòng thời gian, mà như một bộ phim miniseries của Netflix với quá nhiều tuyến nhân vật. Thủy quân Lục chiến Mỹ ra đời, rồi một nhà truyền giáo được cứu khỏi châu Phi tựa truyện thời Victoria, trong khi đó một thiếu niên 17 tuổi ở Đức lái chiếc xe máy đầu tiên trên thế giới – bằng khung gỗ. Phải chăng lịch sử chỉ là loạt plot twist được sắp xếp quá chuẩn?
Và đừng quên: ta vĩnh biệt Ken Saro-Wiwa, ta vinh danh cần gạt mưa của Mary Anderson – và ta vẫn dùng phát minh ấy mỗi lần trời mưa. Sự ngẫu nhiên đến chóng mặt của tiến trình nhân loại – từ hy sinh anh dũng đến công nghệ kính chắn mưa – trong đúng một ngày, là điều kỳ diệu... hay là trò đùa của vũ trụ? Bạn nghiêng về điều nào?
Chúng tôi chẳng quan tâm xe máy hay cần gạt mưa—1775 là thiêng liêng. Bản nghị quyết ấy không chỉ tạo ra một lực lượng, mà khai sinh một di sản. Khi nghe ‘Chúc mừng sinh nhật, Thủy Quân Lục Chiến’ vào ngày 10 tháng 11, tôi không nghe tiếng chúc mừng. Tôi nghe tiếng đại bác, tiếng máy bay rền vang, và hàng ngàn tiếng thét Semper Fi.
Ken Saro-Wiwa chết để dầu mỏ không đầu độc người dân ông – trong khi cả thế giới đang mải thử xe máy và gạt mưa. Đó mới là câu chuyện thật sự của ngày 10 tháng 11: ca ngợi thiên tài nhân loại, nhưng xóa sổ lòng dũng cảm nhân loại. Ta hát ‘Chúc mừng sinh nhật’ trong khi bịt miệng những tiếng nói bảo vệ Trái Đất.
Bạn nói đúng—cái chết của Ken Saro-Wiwa thật sự là bi kịch. Nhưng ‘Semper Fi’ không chỉ dành cho binh sĩ. Đó là một chuẩn mực: bảo vệ, phục vụ, đứng lên vì điều gì đó. Nếu ta áp dụng điều đó với đại dương và rừng cây, biết đâu lịch sử đã không lệch lạc đến thế.
Mấy bạn đang xem nhẹ Mary Anderson đấy. Hãy tưởng tượng lái xe qua cơn bão tuyết mà không có cần gạt mưa. Phát minh của bà cứu sống hàng ngàn người nhưng bị từ chối – giờ đây nó có mặt khắp nơi. Đó mới là sự kiên cường. Trong khi đó, một nửa các bạn còn không biết tên bà. Đặt ưu tiên đúng đi, mọi người ơi.
Sự mỉa mai lớn nhất? Vào chính ngày Thủy quân Lục chiến ra đời – 'người bảo vệ tự do' – thì người Osage lại ký bán đất đai của mình. Một quốc gia trỗi dậy trong khi tương lai của một dân tộc khác bị xóa sổ. Đó không phải lịch sử. Đó là bi kịch Hy Lạp.
Có thể vấn đề không nằm ở các sự kiện. Có thể ngày 10 tháng 11 chỉ là một chiếc gương. Chúng ta gán ý nghĩa vào sự ngẫu nhiên vì không thể chịu đựng ý nghĩ rằng tất cả… chỉ là hỗn loạn.
Và chẳng phải đó chính là vai trò của câu chuyện sao? Để gói ghém hỗn loạn trong một chiếc nơ. Sinh nhật vui vẻ, các Thủy Quân Lục Chiến. Hãy an nghỉ trong quyền năng, Ken Saro-Wiwa. Cần gạt vẫn chạy. Chiếc xe vẫn tồn tại. Chúng ta ghi nhớ những gì mình muốn ghi nhớ.
Mấy bạn quên mất điều quan trọng nhất—Sesame Street ra mắt vào ngày 10 tháng 11! Big Bird, Oscar, Bert và Ernie. Chương trình ấy dạy cả thế hệ cách chia sẻ, đếm số và yêu thương. Mà các bạn thì ở đây tranh luận về Thủy quân Lục chiến với cần gạt mưa như thể đang tranh giải Nobel vậy.