BBC’s Civilisations: Masterpiece or Misfire? The Dark Truth Behind These 'Historical Revelations'
Bộ Phim 'Civilisations' của BBC: Kiệt Tác Hay Thất Bại? Sự Thật Tối Tăm Đằng Sau Những 'Tiết Lộ Lịch Sử'

Vậy là BBC quay lại với Civilisations, kể cho ta nghe cách Roma, Ai Cập, người Aztec và các võ sĩ đạo thời Edo ‘sụp đổ’ — bằng dựng lại cảnh, hiện vật bảo tàng và vài chuyên gia. Nhưng điểm ngoặt là: chính các ‘chuyên gia’ được mời xét duyệt lại đang vạch mặt bộ phim vì sai sự thật, chọn lọc bừa bãi và thêu dệt trắng trợn.
Một học giả nói rằng sự sụp đổ của La Mã thậm chí chẳng phải là chuyện lớn — người dân hồi đó hầu như không để ý gì vào năm 476. Người khác chỉ trích mạnh tập Ai Cập vì dùng hiện vật không thuộc thời Ptolemaic và mời người không chuyên. Tập Nhật Bản thì miêu tả các võ sĩ đạo như những kẻ bảo thủ bị định mệnh diệt vong, trong khi lờ đi hàng thế kỷ trao đổi tri thức qua ‘học thuật Hà Lan’. Còn tập người Aztec? Nó đảo ngược kịch bản với Cortés nhưng vẫn lược bỏ những sự thật quan trọng. Vậy đây là sự khai sáng — hay chỉ là giải trí lịch sử có vấn đề về lương tâm?
Tôi đánh giá cao nỗ lực nhân văn hóa người Goth bằng cách cho thấy sự kiêu ngạo của La Mã đã đẩy họ vào nổi loạn. Nhưng hãy tỉnh táo đi—sự sụp đổ không chỉ do bị đối xử tệ. Đế chế phương Tây đã mục ruỗng từ bên trong: khủng hoảng kinh tế, bất ổn chính trị, mở rộng quá mức. Odoacer không làm nên kỳ tích. Ông ta chỉ là người đá cái đống đổ nát lần cuối.
Đúng vậy. Người Goth không phải là ‘kẻ man rợ ở cổng thành’—họ là những người tị nạn có văn hóa, chấn thương và chiến lược. Tập này nhận thức đúng điểm này. Nhưng tôi mệt với kiểu truyện ‘đại nhân vật’ khi lịch sử kết thúc chỉ vì một hoàng đế bị lật đổ. Sụp đổ là một quá trình, không phải một sự kiện.
Tôi chỉ thích mấy bộ trang phục. Với cả nhạc nữa. Nói về cảnh quay đẹp mê hồn của phim được không?
Dùng xác ướp cá sấu dài 4 mét từ một thời đại khác làm ‘biểu tượng’ cho Ai Cập thời Cleopatra? Đó không phải là kể chuyện—đó là hành nghề sai trái. Cứ như dùng trang phục Game of Thrones để chứng minh thời trang thời Trung Cổ vậy.
Gọi Nhật Bản là ‘không thay đổi và biệt lập’ là lời đồn lười biếng. Họ đã đọc Newton bằng tiếng Hà Lan vào thế kỷ 18, trời ơi. Rangaku giúp họ vượt trước nửa châu Âu. Nhưng truyền hình thích mẫu hình ‘chiến binh cô độc’. Nó bán được vé.
Sự sụp đổ thực sự ở đây không phải là các đế chế—mà là niềm tin công chúng vào các tổ chức tuyên bố mang lại kiến thức. Khi phim tài liệu hư cấu lịch sử mà không minh bạch, chúng không chỉ sai thông tin—chúng làm suy yếu tư duy phản biện.
Nghe này, tôi từng làm việc ở đó. Sự thật là, đây không phải chuyện độ chính xác. Mà là về lượt xem, ngân sách và liệu con cá sấu đạo cụ có nhìn ấn tượng trong camera không.