When a Christmas Carol Became a War Cry: How 'Carol of the Bells' Turned From Holiday Cheer to Ukrainian Resistance Anthem
Khi một bài nhạc Giáng sinh trở thành tiếng kêu chiến đấu: Làm sao 'Carol of the Bells' chuyển mình từ giai điệu lễ hội thành bản hùng ca kháng chiến của Ukraine

Chúng ta đều biết 'Carol of the Bells' qua các buổi chiếu phim 'Ở Nhà Một Mình' và nhạc nền trung tâm thương mại, nhưng ít ai biết nó vốn là một điệu hát dân gian Ukraine tên 'Shchedryk'—bài hát Năm Mới ca ngợi sự dồi dào, chứ không phải tiếng chuông tuần lộc. Rồi đến năm 1919: các nhà dân tộc chủ nghĩa Ukraine biến nó thành bản hùng ca tranh độc lập khỏi Nga. Một thế kỷ sau, bài hát ấy vẫn bị 'vũ khí hóa'—lần này, trở thành nhạc nền cho những thành phố thật sự đang giành lại từ tay kẻ xâm lược.
Leontovych bị các điệp viên Xô viết ám sát năm 1921 vì bảo vệ văn hóa Ukraine. Ngày nay, khi Ukraine giành lại Pokrovsk—thành phố nơi ông sáng tác 'Shchedryk'—giai điệu ấy vang lên không phải ở trung tâm thương mại, mà trong các bản báo cáo quân sự và thông báo trên Telegram. Và đúng vậy, 'Ở Nhà Một Mình' là một lời tiên tri. Kevin McCallister không chỉ đang bảo vệ một ngôi nhà—cậu bé ấy vô tình đã huấn luyện cả một dân tộc.
Việc vũ khí hóa văn hóa không phải điều mới. Stalin đàn áp các nhà thơ, nhạc sĩ và giáo viên Ukraine vì cùng một lý do mà Putin đang làm hôm nay: một dân tộc không còn văn hóa thì dễ bị định hình lại. Xóa bỏ âm nhạc của họ, bạn sẽ xóa luôn ký ức của họ. Leontovych không chỉ là một nhạc sĩ—ông là cả một tổ chức kháng chiến đơn độc.
Hằng năm tôi dạy 'Shchedryk' cho học sinh kèm theo lịch sử thật. Chúng sốc khi biết người Mỹ chỉ nghe thấy tiếng chuông lanh canh. Tuần rồi, một đứa trẻ bảo: 'Chúng em đã hát một tiếng kêu chiến đấu suốt bấy lâu rồi hả?' và tôi chỉ biết gật đầu. Rồi chúng tôi hát to hơn.
Bà tôi từng hát 'Shchedryk' trong nạn đói Holodomor. Giờ nghe lại bài hát này trong các bản tin từ Pokrovsk? Đây không chỉ là một bài hát. Đây là DNA của chúng tôi. Phương Tây lý tưởng hóa nỗi nhớ 'Ở Nhà Một Mình', nhưng chúng tôi nghe thấy một lời thề hàng thế kỷ: chúng tôi sẽ không bị xóa sổ.
Tất nhiên Hollywood đã biến một bản hùng ca chống xâm lược Ukraine thành bản nhạc Giáng sinh ngốc nghếch. Đó là công thức quen thuộc rồi: lấy một biểu tượng kháng cự văn hóa, gọt bỏ nỗi đau, thêm vài hạt tuyết, rồi bán lại cho thế giới như 'giải trí gia đình lành mạnh'. Giáng sinh tới, tôi sẽ bật 'Shchedryk' liên tục trong bữa tối. Chỉ để xem bọn chú bảo thủ của tôi khó chịu đến mức nào.
Giá trị tâm lý khi giành lại Pokrovsk là không thể đánh giá cao đủ. Không chỉ là lãnh thổ—đó là trái tim biểu tượng của tinh thần phản kháng. Mỗi cây số được chiếm lại khi 'Shchedryk' vang lên trong tai nghe của binh lính? Đó là xây dựng tinh thần chiến đấu một cách có chủ đích.
Được rồi nhưng chúng ta có thể nói về chuyện 'Ở Nhà Một Mình' vô tình tiên tri chiến tranh hiện đại không? Kevin dùng bẫy gia dụng, người Ukraine dùng máy bay không người lái. Cậu ấy bảo vệ một ngôi nhà, họ bảo vệ một quê hương. Cậu có Joe Pesci bị đập vào mặt, họ có Putin bị vả vào mặt ngoại giao mỗi tuần. Cùng một kịch bản mà thôi.
Mọi biểu tượng đều quan trọng, nhưng chúng ta cũng phải hỏi: cần bao nhiêu chiến thắng đầy 'Shchedryk' nữa trước khi ngoại giao lên tiếng? Nhớ rằng, ngay cả những bản hùng ca cũng không thể nuôi sống gia đình giữa đống đổ nát. Giai điệu không thể xây lại một thành phố.