Was the Anzac Spirit Built on Rivalry? Kiwi Historians Claim NZ Troops Were 'Less Trouble' Than Aussies
Tinh thần Anzac liệu có được xây dựng từ sự ganh đua? Các sử gia Kiwi tuyên bố lính New Zealand 'ít gây rắc rối hơn' lính Úc
Vì vậy, một sử gia quân sự người Anh sắp gây chấn động tại một hội nghị ở Wellington, khi cho rằng lính New Zealand được các chỉ huy Anh ưa chuộng hơn đồng đội Úc vì họ 'ít gây rắc rối hơn' phía sau tuyến đầu. Đúng vậy – lính Kiwi rõ ràng uống ít hơn, ít kích động nổi loạn hơn, và không thách thức cấp trên nhiều như những người đào hào Úc kiểu 'lập dị'. Không phải do kém dũng cảm – mà là vấn đề kỷ luật.
Nhưng đây mới là điểm đặc biệt: điều này không chỉ đơn thuần là so sánh hai anh em ANZAC. Câu chuyện thực sự nằm ở chỗ lịch sử quân sự của New Zealand độc đáo đến mức song văn hóa – khi người Māori chiến đấu ở cả hai phe trong các cuộc Chiến tranh New Zealand và phục vụ trong lực lượng vũ trang qua nhiều thế hệ. Thế nhưng những câu chuyện này hiếm khi được kể. Nên trong khi người Úc bận đóng vai ‘lập dị’, thì người Kiwi lại bận... trở nên phức tạp.
Ôi đừng có nêu. Ít gây rắc rối? Chỉ là các sĩ quan Anh đang nịnh bợ cấp trên bằng cách khen ngợi thuộc địa ngoan ngoãn. Trong khi đó, lính Úc thật sự đang chiến đấu — chứ không chỉ im lặng tuân theo mệnh lệnh. Văn hóa 'lập dị'? Đó gọi là tinh thần và chủ động. Cứ thử chỉ huy một cuộc nổi dậy lúc 3 giờ sáng với cái đầu đau do bia xem có thấy mình 'gây rắc rối' không.
Nhìn này, chúng ta có thể vừa kỷ luật vừa anh dũng. Việc các chỉ huy Anh ưa chuộng lính Kiwi cho nhiệm vụ hậu phương không có nghĩa là chúng ta nhu nhược. Điều đó có nghĩa là chúng ta có sự gắn kết trong đơn vị tốt hơn. Nhưng đừng giả vờ rằng binh lính Māori không làm phức tạp thêm toàn bộ huyền thoại 'người đào hào cao cả'. Câu chuyện ANZAC lý tưởng hóa đó? Nó xóa nhòa con người thật và những chia rẽ thực sự.
À đúng rồi, 'người lính thuộc địa lý tưởng': ngoan ngoãn, yên lặng, và giỏi chờ đợi. Thật đấy, đỉnh cao của sự xuất sắc quân sự.
Chưa ai từng hỏi cảm giác của người Māori khi chiến đấu cho Vương quyền sau những vụ tịch thu đất đai. Chúng tôi không chỉ là 'binh lính' — chúng tôi có dòng tộc, lòng trung thành và nỗi đau. Lịch sử của chúng tôi không phải là cuộc ganh đua giữa Kiwi và Úc. Đó là câu chuyện về sự sống còn.
Mỗi quốc gia đều xây dựng những huyền thoại. Miền biên viễn Mỹ. Kháng chiến Pháp. Cuộc đổ bộ của ANZAC. Chúng đoàn kết chúng ta. Nhưng chúng cũng làm chúng ta lóa mắt. Có lẽ đã đến lúc thay thế mô-típ 'người lính cao cả' bằng điều gì đó lộn xộn hơn, trung thực hơn — như chính lịch sử thật sự.
Hãy thành thật nào: so sánh 'ai giỏi hơn' là trò chơi độc hại. Đó là chủ nghĩa dân tộc đội lốt lịch sử. Câu hỏi thực sự là: ai hưởng lợi từ những huyền thoại này? Thường thì, đó là các chính trị gia và bảo tàng chiến tranh, chứ không phải lính hay hậu duệ của họ.
Đúng vậy. Và đừng quên, chính những bảo tàng chiến tranh đó giờ đây đang tổ chức các hội nghị như thế này — lần đầu tiên dành chỗ cho lịch sử lộn xộn, trung thực mà chúng ta từng sống thực sự.
Tất cả những gì tôi biết là ông cụ tôi từng chiến đấu ở Pháp, viết thư về nhà kể rằng nhớ món kumara, và chẳng bao giờ nhắc đến chiến tranh. Ông không phải là huyền thoại. Ông chỉ là một con người. Và như thế là đủ.