Is Nuclear Power’s Comeback for Real? Duke Ditches Big Reactors While China Builds 35 Plants
Liệu sự trở lại của năng lượng hạt nhân có thực sự xảy ra? Duke Energy từ bỏ lò phản ứng cỡ lớn trong khi Trung Quốc đang xây đến 35 nhà máy
Duke Energy vừa nộp đơn xin cấp phép sớm cho một khu vực từng là nhà máy than — nhưng đáng chú ý là không đề cập đến các lò phản ứng cỡ lớn như AP1000. Thay vào đó, họ đang đặt cược vào các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và các thiết kế không dùng nước làm chất làm chậm, với lò đầu tiên không thể hoạt động trước năm 2036. Đây không phải là tầm nhìn táo bạo; mà là chiến lược dè dặt và thăm dò.
Trong khi đó, Trung Quốc đã khởi công thêm hai nhà máy — tổng cộng đang xây đến 35 lò phản ứng. Hãy nghĩ kỹ điều đó. Trong khi chúng ta vẫn đang tranh luận liệu năng lượng hạt nhân có 'an toàn' hay không, họ đã và đang định hình lại bản đồ năng lượng toàn cầu. Còn ở Wyoming, khoản đầu tư 100 triệu USD vừa khởi động nhà máy nhiên liệu TRISO — có thể giúp Mỹ tự chủ năng lượng. Liệu nước Mỹ có đang ngủ quên trong thời điểm then chốt?
Người ta cứ mãi chế giễu SMR là 'thứ luôn cách 10 năm nữa mới có', nhưng giấy phép sớm của Duke là tín hiệu rất thật. Nó xác định vị trí, tránh kiện tụng môi trường, và cho phép họ đợi công nghệ chín muồi. Đây chính là cách giảm thiểu rủi ro cho các dự án tỷ đô.
Là một bà mẹ, tôi chẳng quan tâm đó là SMR hay MCR — nếu nó mang lại điện ổn định, không thải carbon và không khiến hóa đơn nhà tôi tăng vọt vào mùa đông tới, tôi sẽ ủng hộ. Tương lai của con tôi quan trọng hơn những từ sáo rỗng về công nghệ.
Bạn còn nhớ sự cố Crystal River chứ? Duke từng cố sửa chữa, tốn 1,3 tỷ USD, rồi sau đó bỏ cuộc. SMR sẽ chẳng thay đổi được văn hóa hứa hẹn quá nhiều nhưng thực hiện quá ít. Những dự án này quá phức tạp để mà đối phó với tâm lý tránh rủi ro của các tập đoàn.
Và giờ đây, chúng ta đang chuẩn bị triển khai trong khi người khác vẫn đang mắc kẹt trong những cuộc tranh luận từ năm 2011. Tầm nhìn lãnh đạo không nằm ở việc đào hố xây nhà máy — mà là không bị bỏ lại phía sau.
Nhiên liệu TRISO có thể chịu được nhiệt độ ở mức Chernobyl mà vẫn giữ bức xạ bên trong. Đó không phải là tiến bộ từng bước — mà là một cuộc cách mạng về an toàn. Nếu chúng ta có thể sản xuất hàng loạt, công chúng có thể bắt đầu tin tưởng vào hạt nhân trở lại.
Thổ Nhĩ Kỳ nhận 9 tỷ USD từ Rosatom? Đó không phải chính sách năng lượng — mà là địa chính trị đóng gói trong lớp vỏ lò phản ứng. Trong khi đó, Nhật Bản khởi động lại Kashiwazaki sau 13 năm. Bạn đoán xem? Bất an năng lượng còn đau hơn cả nỗi sợ phóng xạ.
Chúng ta bảo con trẻ phải cứu hành tinh, rồi lại đóng cửa mọi nguồn phát điện không thải carbon mà ta có. Kết quả ra sao? Lần cuối tôi kiểm tra, trang trại điện mặt trời cần đất, pin cần khai thác khoáng sản, và những giấc mơ thì không thể thắp sáng thành phố.
Câu chuyện thực sự không nằm ở các lò phản ứng — mà là chuỗi cung ứng. Nhà máy TRISO ở Wyoming, mở rộng khả năng làm giàu uranium của Centrus, LEU+ của Urenco — đó mới là xương sống. Thiếu những thứ này, ngay cả 35 lò phản ứng Trung Quốc cũng không thể cứu nổi sự mong manh năng lượng của Mỹ.