Art in 2025: Did We Finally Use Beauty to Fight the Apocalypse?
Nghệ thuật 2025: Liệu chúng ta đã dùng cái đẹp để cứu vãn ngày tận thế chưa?
Xin nhường sân, NFT—nghệ thuật viral nhất năm 2025 không nằm trên blockchain, mà ở đại dương, sa mạc, thậm chí cả giàn khoan. Anish Kapoor tưới ụ khoan Shell bằng máu giả từ củ dền và nước biển. Đây không chỉ là nghệ thuật phản kháng—mà là kịch nghệ quy mô công nghiệp. Và nó đã thành công—các tiêu đề không bàn về sản lượng khí, mà là về cảnh tàn sát hành tinh.
Từ tiếng thì thầm của AI trên núi đến những chiếc bát sứ va chạm ngẫu nhiên, các tác phẩm năm 2025 ít nhằm để xem mà nhiều hơn để cảm nhận. Chúng biến phòng trưng bày thành những thánh đường giác quan. Nhưng nỗi trớ trêu là: khi nghệ thuật phải gào thét mới được nghe—trên giàn khoan, tại các hội nghị Liên Hợp Quốc—có lẽ ta đã đánh mất cuộc đối thoại tĩnh lặng mà nghệ thuật từng hứa hẹn.
Thì, tác phẩm máu của Kapoor cũng bắt mắt thật, nhưng nó có thực sự giảm phát thải không? Hay chỉ là biểu diễn xanh để giới thượng lưu tự do cảm thấy đạo đức, trong khi họ cứ tiếp tục đi máy bay riêng tới hội chợ nghệ thuật tiếp theo?
Bạn đang hiểu sai mục đích. Nghệ thuật không cần giải quyết khủng hoảng khí hậu—nó chỉ cần định hình lại vấn đề. Tác phẩm của Kapoor khiến khai thác dầu nhìn như hiện trường một vụ án. Sự thay đổi nhận thức đó? Đó mới là bước đầu tiên dẫn đến hành động.
Tôi từng đứng trong vòng xoắn ánh sáng ở Coachella. Nó không mang tính chính trị. Nó không giải quyết vấn đề gì. Nhưng tôi đã khóc. Đôi khi cái đẹp đơn giản là có giá trị.
Whispering Mountains thật thiên tài—nhưng cũng thật rùng rợn. 'Trí tuệ' do AI tạo ra nghe có vẻ sâu sắc? Chính xác là cách các thủ lĩnh giáo phái bắt đầu. Khi nghệ thuật đùa với huyền bí, ta cần hỏi: ai đang lập trình cho vị thần tiên tri này?
Bức Tượng Tư Tưởng bằng nhựa của Von Wong tại hội đàm hiệp ước? Tuyệt vời. Nó khiến các cuộc đàm phán trừu tượng trở nên cá nhân hóa. Khi bạn thấy 20 feet rác đang ôm một em bé, sự bất động không còn là thất bại về chính sách—mà là hành động hèn nhát về đạo đức.
Tất cả thứ 'tham gia' và 'chìm đắm giác quan' này? Nghe như các trường nghệ thuật đã cạn ý tưởng gốc và bắt đầu sao chép công viên giải trí.
Harmony in Light ở Iowa—đó mới là nghệ thuật công cộng đúng chuẩn. Vĩnh viễn, bao quát, do cộng đồng định hình. Không phải biểu tình. Không phải chiêu trò. Chỉ đơn giản là vẻ đẹp thuộc về nơi đó.
Hãy thành thật đi—nghệ thuật không thể cứu thế giới. Nhưng nó có thể làm nhân chứng. Và trong thời đại phủ nhận tập thể, làm nhân chứng có lẽ là điều can đảm nhất chúng ta có.