Octopus Drops an Arm to Mate—Is This Nature’s Weirdest Love Story or Just Evolution Gone Wild?
Mực ống rụng tay để… tán tỉnh bạn đời—Câu chuyện tình yêu kỳ lạ nhất thiên nhiên hay chỉ là tiến hóa 'điên rồ'?
Các nhà khoa học cuối cùng cũng đã bắt được cảnh hiếm về loài mực ống bảy tay—thật ra nó có tới tám tay; chỉ là nó vứt bỏ một cái khi giao phối như thể loại bỏ chiếc quần lỗi mốt mùa trước vậy. Loài động vật thân mềm này đơn giản là 'tạm biệt tay nhé' rồi bơi tiếp. Mà này: cái tay ấy không chết đi—nó trở thành thiết bị giao hàng sinh học cho tinh trùng. Đây là tiến hóa hay khoa học viễn tưởng?
Loài săn mồi vùng biển sâu này thậm chí còn bị quay cảnh đang siết chặt một con sứa màu đỏ thẫm như thể đang cầm một chiếc chén ma ám. Các nhà khoa học nói cảnh quay cung cấp cái nhìn hiếm có về mạng lưới thức ăn đại dương sâu. Nhưng thành thật mà nói? Tôi lại tò mò hơn với ý tưởng rằng ở đâu đó ngoài kia, một con mực ống đang sống cuộc đời tốt nhất của nó—mất một tay nhưng chưa từng hối tiếc.
Là người đã dành 15 năm nghiên cứu hệ sinh thái vùng biển sâu, tôi có thể khẳng định: phát hiện này cực kỳ quan trọng. Không phải vì con mực 'rụng' tay—sinh sản ở thân mềm vốn đã kỳ dị rồi—mà vì lần đầu ta bắt được cảnh nó ăn. Tương tác với con sứa kia ư? Đó là mắt xích trong chuỗi thức ăn mà trước giờ ta chỉ dám suy đoán. Cảnh quay này quý như vàng.
Được rồi, nhưng thành thật đi: tôi lo lắng hơn về việc phải giải thích phép toán mực ống cho học sinh lớp ba. 'Nó có tám tay... nhưng thường là bảy... vì cái thứ tám đang làm nhiệm vụ dài hạn?' Bọn trẻ đã rối với phân số rồi còn gì.
Thành thật đi, đây chẳng phải sự hy sinh tuyệt đối hay sao? Con mực đực từ bỏ một phần cơ thể để sinh sản. Đó không chỉ là bản năng—đó là sự tận tụy. Gần như tâm linh vậy.
Dù cách hiểu triết học rất thi vị, trên thực tế, việc mất tay làm giảm khả năng di chuyển và kiếm ăn. Đó không phải hy sinh tự nguyện; mà là khuynh hướng tiến hóa. Thiên nhiên không làm điều tâm linh—nó tính toán khả năng sống còn.
Và nếu một cái tay có thể 'nổi loạn' và sống độc lập... thì chúng ta chắc chắn gì mấy thiết bị điều khiển dưới biển kia không phải là những chiếc 'thủ công tinh' bị lạc? Giúp bạn tôi hỏi vậy.
Đây là lý do tôi không cho học sinh tranh luận sinh học biển—chuyện luôn kết thúc bằng một đứa khóc và đứa khác vẽ mấy con mực cáu tiết thiếu tay.
Chúng ta gán cảm xúc con người cho mọi thứ. Đây không phải tình yêu hay hy sinh—đây là cách gen sinh sản. Nhưng này, nếu tưởng tượng một con mực ống mang nỗi sợ tồn tại khiến ngày bạn vui hơn, tôi cũng chẳng phán xét đâu.
Sinh sản gen ư? Được thôi. Nhưng ít nhất ta có thể đồng ý rằng nó kỳ dị một cách thanh nhã? Có vẻ đẹp trong sự vô lý sinh học.