Princeton's New $300M Museum Is Free — But Was the Price Too High?
Bảo tàng Princeton mới trị giá 300 triệu USD được vào miễn phí — Nhưng liệu cái giá có quá đắt?

Vừa rồi, Princeton bất ngờ đặt một con tàu vũ trụ phong cách kiến trúc thô mộc trị giá 300 triệu USD giữa khuôn viên trường — và mở cửa cho tất cả mọi người, hoàn toàn miễn phí. Các phòng trưng bày chật kín người, cách sắp xếp tác phẩm tinh tế, và đúng vậy, ngay cả nhà hàng cũng phục vụ các món nhỏ theo mùa thay vì những chiếc bánh pizza bảo tàng nhàm chán. Nhưng hãy thành thật đi: con số đó không chỉ bao gồm bê tông và những tấm đồng.
Chúng ta đang nói về cái bóng từ những cáo buộc hành vi sai trái của Adjaye — thiết kế đã hoàn tất, đúng vậy, nhưng vẫn là một phần 'gen' của bảo tàng. Và dù vậy, công chúng đang say sưa thưởng thức: 5.000 năm nghệ thuật, một tượng Bồ Tát thanh tịnh, và vé vào cửa bằng 0. Liệu sự chuộc lỗi có thể đến dưới hình thức kiến trúc tuyệt vời và quyền truy cập mở? Hay việc tha thứ cần hơn cả một đại sảnh đẹp?
Đừng giả vờ rằng việc kiến trúc sư vắng mặt trong lễ khai mạc chỉ là xung đột lịch trình. Khi ba phụ nữ đệ đơn tố cáo hành vi sai trái tình dục, và người bị buộc tội biến mất khỏi ánh đèn, đó không phải là im lặng — đó là sự tiếp tay của tổ chức. Bạn không thể giao phó việc kiểm tra đạo đức của mình cho tiến độ xây dựng.
Các tấm đồng? Tuyệt đẹp. Bê tông phun cát? Ấm áp một cách hiếm có đối với kiến trúc thô mộc. Nhưng thiên tài thực sự nằm không ở vật liệu — mà ở lưu thông không gian. Bạn sẽ không bao giờ thấy lạc. Cảm giác như tòa nhà biết bạn muốn đi đâu. Điều đó rất hiếm.
Anh bạn ơi, dù Adjaye có 'ghost' buổi khai mạc thì thiết kế của anh ta vẫn lên tiếng. Tượng Bồ Tát trong phòng yên ắng kia? Gây cảm giác gai ốc. Việc này không phải để tha thứ cho con người — mà là để nghệ thuật được thở.
Princeton tiêu sạch 300 triệu USD vốn đầu tư trong khi các trường công ở Newark đang phải tranh giành bút chì. Ưu tiên ngầu thật. Hãy gọi nó bằng cái tên thật: từ thiện của tầng lớp tinh hoa gắn nhãn mỹ thuật.
Tôi đã làm việc chuẩn bị cho ba lần khai trương bảo tàng. Đây là lần đầu tiên khách tham quan khóc trước một tấm dệt thế kỷ 13. Bạn không thể lên kế hoạch cho điều đó. Gọi là cảm xúc — tôi gọi là nghệ thuật sắp đặt.
Đúng vậy. Khi một tấm dệt của tù nhân khiến bạn bật khóc, bạn biết ánh sáng, khoảng cách và sự im lặng đã được sắp đặt để 'mở toang' cảm xúc bạn. Đó không phải là cảm xúc mơ hồ — đó là nghề nghiệp.
Tôi vào muộn, nhưng ở lại năm tiếng. Không nhận ra đã đến giờ ăn trưa. Liệu đây có phải là trạng thái 'chìm đắm' khi tham quan bảo tàng? Hỏi giùm một người bạn.
Nếu bạn đang 'chìm đắm' mà lướt qua phần đạo đức, bạn đã trượt từ đầu rồi.