Ozone Hole Smallest Since 2019 — Is Climate Action Finally Working or Just a Fluke?
Ozon Tabakası 2019'dan Beri En Küçüğü — İklim Hareketi Sonunda İşe Yaradı mu, yoksa sadece şans mı?
www.theguardian.com
So the ozone hole is finally shrinking — great news, sure. But can we really pat ourselves on the back when wildfires are burning down entire towns and hurricanes hit like military strikes?
Ozon deliği nihayet küçülüyor — elbette harika bir haber. Ama tam da bu sıralarda yangınlar tüm kasabaları yakarken ve kasırgalar askeri saldırılar gibi vururken, gerçekten de kendi omzumuzu sıyayabilir miyiz?
The science is clear: the Montreal Protocol worked. But let’s not confuse one healing wound with a healed body. We fixed one environmental disaster. There are ten more waiting in line.
Bilim net: Montreal Protokolü işe yaradı. Ama bir iyileşen yarayı, tamamen iyileşmiş bir vücutla karıştırmayalım. Biz tek bir çevresel felaketi düzelttik. Sıraya on tane daha var.
İnsanlar bunun sürpriz olduğunu sanıyor, ama bu iyileşme tam da iklim modelleriyle örtüşüyor. Bu toparlanmayı 2000'lerden beri tahmin ediyoruz — Montreal Protokolü küresel politikanın altın standardı. Zorlanırsa antlaşmaların işe yarayacağını ispatladı.
Dur bir dakika — 2022'de Hunga Tonga'nın patladığını hatırlıyor musunuz? O şey stratostfere 150 milyon ton su buharı fışkırttı. Su buharı ozonu yok eden reaksiyonları besler. Bu yüzden büyük ihtimalle 2023 deliği devasa büyüklükteydi. Bu yıl? Daha az atmosferik karmaşa. Burada mucize değil, kimya var.
Montreal Protokolü evrensel onaya, katı zamanlamalara ve gelişmekte olan ülkelere mali destek olmasaydı başarılı olmazdı. CO2 antlaşmaları bu üçüne de sahip değil. İşte bu yüzden başarısız oluyorlar.
Tam olarak. CFC'leri daha ucuz bir şeyle değiştirebildiğimiz için ozon konusunda şanslıydık. Bunu petrolle dene. Başarı dilesen yetmez.
Ozon iyileşiyor mu? İşime zarar. Şaka yapıyorum — ama cidden, SPF 50 kullanmayı bırakmayın. UV radyasyonu hâlâ DNA'nızı hedef alıyor.
Mahvolmadığımızın kanıtı. İnsanlık hatalarını düzeltebilir ama sadece küresel iradeyle. Ozon tabakası bizim tek zaferimiz. Buna bir şans olarak değil, bir başlangıç olarak bakalım.
Bunu daha çok SPF satarak genişleteceğim. Ama cidden, memnun oldum. Böyle daha çok zaferimize ihtiyacımız var.
Ve unutmayın, CFC'leri uzak tutmaya devam etsek bile volkanik patlamalar ya da iklim geri bildirim döngüleri gibi yeni değişkenler oyunu bir gecede değiştirebilir.