Mpox Is Back in the Headlines — Are We Facing Another Global Health Crisis or Just Panic Over Politics?
Mpox Yine Haberlerde — Yeni Küresel Bir Sağlık Krizine mi Yöneliyoruz Yoksa Sadece Siyasi Panik mi Başladı?
İşte yine başlıyoruz. Mpox ile ilgili yeni bir WHO olağanüstü durum bildirisi, bu sefer 2025'e kadar uzanıyor; birden herkes ‘endişeli’ — özellikle de son on yıl boyunca temel sağlık altyapısını görmezden gelen politikacılar. Veriler, Afrika’daki birçok ülkede devam eden bulaşımı gösteriyor ama küresel tepki hâlâ yavaş, parçalanmış ve ancak Batılı ülkelerde en küçük bir sızı bile hissedildiğinde kuşkulu bir şekilde canlanıyor.
Unutmayalım: Bu yeni bir virüs değil. Afrika'nın bazı bölgelerinde on yıldır endemik. Ancak sadece turistleri, yurt dışında yaşayan LGBTQ+ topluluklarını etkilemeye veya Batılı medyada yer almaya başladığında ‘uluslararası acil durum’a dönüştü. Tesadüf mü? Yoksa küresel sağlık eşitsizliğinin sadece başka bir bölümü mü?
Ben Nijerya'da sahada olan biri olarak şunu söylemeliyim: 'devam eden bulaş' terimi bile gerçekliği yansıtmıyor. 2017’den beri bölgesel salgınlar yaşıyoruz, yetersiz finanse edilmiş klinikler, son kullanma tarihi geçmiş aşılar — ve şimdi dünya şokta mı? Bu ihmal değil, sistemik terk ediliştir.
Kesinlikle. Küresel sağlık yapısı Afrika halklarını laboratuvar denekleri, Batılı toplulukları ise hasta gibi görüyor. Veriler her zaman vardı. Salgınlar her zaman önlenebilirdi. Eksik olan şey buysa: öncelik.
Bekleyin, mpox çoğunlukla yakın temas yoluyla bulaşmaz mıydı? Geçen yaz Kenya'daydım, kimse bahsetmedi. Bunu COVID sonrası anksiyetimiz nedeniyle abartıyor muyuz?
Bireysel anekdotlar epidemiyolojiyi geçersiz kılmaz. Evet, bulaşım yakın temas gerektirir — ama hastalıklar böyle sınırları aşar. 'Kimse bahsetmedi' ifadesi güvenlikten ziyade sessizliği anlatabilir.
HIV’in ilk günlerini gördüm. Burada aynı desenleri görüyorum. Damgalama, geç tepki, ahlaki panik — güçlü birine dokunana kadar. İnsanoğlu çok yavaş öğreniyor.
Gerçek sorun halk paniği değil — bağışçı yorgunluğudur. Covid, monkeypox, Ebola, MERS’in ardından bağışçılar taahhüt etmekten kaçınıyor. Ama bölgesel izlemeye yatırımda bugünkü eksiklik büyük bir salgında yarın 10 kat daha fazlasını ödemek demek.
Tam olarak. Kliniğimizde buna ‘bağışçı unutkanlığı döngüsü’ deriz — unut, yetersiz finanse et, kriz, tekrar et. Bizden hayırseverlik istemiyoruz. Küresel sağlık altyapısında eşitlik istiyoruz.
Tamam da, dürüst olalım — buradaki yorumların yarısı erdem gösteri. Son kez Afrika sağlık STK’larına kiminiz bağış yaptı?