Is 'Nuremberg' the Most Uncomfortable War Movie of the Year? Why Facing 'Normal' Evil Hits So Hard
‘Nuremberg’, yılın en rahatsız edici savaş filmi mi? Neden ‘normal’ kötülük bizi bu kadar derinden etkiliyor?

'Nuremberg'in gerçek korkusu, işkencelerin büyüklüğünde değil; onları organize eden adamların sıradan oluşunda yatıyor. Göring, gürleyen bir kara mizah kahramanı değildi; çekici, zeki ve kendini haklı çıkarmada inanılmaz derecede sakin biriydi. İşte Nürnberg duruşmalarının gerçek mirası bu: sunulan adalet değil, adaletin karmaşık hale gelmesi.
Bu adamların canavar değil, inanç sistemleri olan sıradan insanlar olduğu gerçeği, bizi şu soruyu sormaya zorluyor: uygun (ya da yanlış) koşullar altında herhangi biri benzer kötülükler işleyebilir mi? Ve eğer öyleyse, bunun kendi ahlaki apatizmimiz için anlamı ne?
Beni en çok büyüleyen şey, Nürnberg'in sadece kararlar vermemesi—aynı zamanda 'insanlığa karşı suç' kavramını icat etmiş olması. Bundan önce, savaş 'güçlünün hakkı'ydı. Şimdi? Bir örneği var. Bu çok büyük bir şey. Ama bunu abartmayalım—Stalin, kendi Gulaglarını işletirken Nazileri yargılıyordu. İkilik, hukuki belgeler kadar kalındı.
Vanderbilt haklı: kötülük maske takmaz. Ceket takar ve Goethe'den alıntı yapar. En korkutucu taraf, Göring'in ideolojiye inanıyor olması değil—tutarlı olması. Bunun yerine entelektüel, eğitimli insanların ideoloji tarafından nasıl kolayca silahlaştırılabileceğidir.
Evet, evet, 'kötülük normaldir'—bunu daha önce duymuştuk. Ama bir film, gerçekten bir Nazi liderini insani hale getirmek zorunda mı? Ne zaman analiz etmeyi bırakıp 'bazı insanlar sadece berbattır' demeye başlayacağız?
Aslında, Göring'i insani hale getirmek, onu bağışlamak değil—bizi rahat bir pozisyondan uzak tutmaktır. Eğer bir canavarsa, onu bertaraf edebiliriz. Ama eğer bize benziyorsa? İşte tam olarak burası önemli. Bu, toplumu sadece tepki vermekten ziyade düşünmeye zorlar.
Unutmayalım: Kelley’in değerlendirmesi 70 yıl boyunca bastırıldı. Neden? Çünkü kötülüğün aklı başında veya rasyonel olduğunu kabul etmenin daha korkutucu ve yasayla çözülemeyecek kadar zor olduğunu bilmek. 'Sıradanlığı' hapse atamazsın—sadece uyanık kalabilirsin.
Üniversite öğrencisi oğlumu izlemeye götürdüm. Eve giden yolda bütün süre boyunca sessizdi ve sonra şöyle dedi: 'Yaptıkları şeylerin mi daha kötü olduğunu, yoksa benim gibi birinin bunlara inanabileceğinin mi bilmiyorum.' Ürpertici.
Bu film Tarantino tarzı savaş filminin tam zıttı. Arındırıcı şiddet yok, coşkulu konuşmalar yok, nefret ederek sevdiğin kötü adamlar yok. Sadece rahatsız edici sessizlik ve uzlaşının sakin korkusu var. Eğlenceli değil—ama gerekli.
Her zaman 'bunlar nasıl olur' diye soruyoruz—ama zaten oluyor. Bugün hukuku silah olarak kullanan mahkemelere bakın. Nürnberg otoriterliği bitirmedi. Sadece ona bir ayna verdi.