Is New Jersey's Deer Population Out of Control — Or Is the Real Problem Us?
Yeni Jersey’deki geyik sayısı kontrolden mi çıktı yoksa asıl sorun biz miyiz?
Her sonbahar, Beth Fischer Verona’daki bahçesine altılı ağaçlar ve gevrek yapraklar için çıkmak ister ama karşılaştığı şey aslında bir geyik oteli. Dokuzluk sürüler, her yere bulaşmış dışkılar, çiçeklerin yutulmuş hâli. Ve tek başına değil. Essex County’deki geyik yoğunluğu Hilltop Rezervasyonu’nda kilometrekareye 82’ye kadar çıkmış — sağlıklı ormanlar için ‘güvenli’ eşik olanın üç katı. Bu yalnızca bir bahçe sorunu değil. Üst üste devrilen domino etkisi gibi: fazla otçuluk → fidan yok → orman çöküyor → istilacı türler egemen oluyor.
2008’den beri bölge 3.000’den fazla geyiği öldürdü ama sayılar yükselecek şekilde devam ediyor. Neden? Çünkü avcılar şehir içi bölgelere giremiyor. Alternatifler? Doğum kontrolü yapısı ölçeklenebilir değil. Staten Adası’ndaki sterilizasyon programı işe yarıyor ama NJ yetkilileri hâlâ 'pratik değil' diyor. Gerçekten mi pratik değil? Yoksa öldürücü çözümleri mi tercih ediyoruz çünkü aklamak daha mı kolay? Konuşalım.
İnsanların geyiklere duyduğu romantizmi anlıyorum. Zarifler. Ama bir gecede 500 dolarlık hosta yiyince şiirsel değil — bireysel oluyor. Çit çekiyorum. Spreyliyorum. Ama tavşan gibi ürüyorlarsa ben sadece şatafatlı bir geyik bekçisiyim. Bu birliktelik değil. Teslim olmaktır.
Sterilizasyonu 'pratik değil' diye nitelendirmek avcılık yanlısı ideolojiler için bir kod gibi. NJ’nin bütçesi ve uzmanlığı var. Pandemi sırasında aşı dağıtabildiysek geyik doğum kontrolünü de yönetebiliriz. Gerçek engel bilim değil — geleneğin. Ve 'yalnızca bu yol işe yarar'la örtünmüş gelenek, yeniliğe direncin ta kendisidir.
Sterilizasyon maliyet eklenene kadar güzel görünür: tuzağa düşürme, veteriner, takip için geyik başı 1.000 dolar. İmha mı? 100 dolar. Vergi paranızla bunu ödemek ister misiniz? Düşündüğüm gibi hayır. Bu ahlak değil — matematik meselesi.
Third River’ın yakınında yaşıyoruz. Geyikler her gün geçiyor. Köpeğimiz neredeyse havlamıyor. Çocuklarım onları seviyor. Komşuluklarının bir parçası. Çitler mi? Spreyler mi? Savaş gibi hissettiriyor. Doğayla yaşamayı seçtik. Pis kısımlar da dahil, hepsini kabul etmemeli miyiz?
Açık olsun: ölçeklenebilen tek bir çözüm yok. Avcılık şehir içi geyiklere ulaşamaz. Sterilizasyon pahalı. Ama fidanlandırma alanlarını çitle çevirmek, halka repellent destekleri vermek ve parklarda hedefli imha yapmak? Bu sistemik bir yaklaşımdır. Ideoloji değil, katmanlı çözümlere ihtiyacımız var.
Lyme hastalığıyla altı ay yatağa mahkum oldum. Kara bacaklı kene mi? Geyikler taşıyor. ‘Birliktelik’ nörolojik nöbetlerle kusarken sevimli değil. Bu yalnızca estetik değil — sağlık meselesi. Devlet insancıl kontrolü finanse etmezse, insanlar yerine kârı seçiyor demektir.
Metrekarede Hilltop’un geyik sayısının 356’dan 82’ye düşmesi mi? Bu ilerlemedir. Ama 82 sayısı hâlâ orman yenilenmesi için felakettir. İnsanlar dışkı sayısının azalmasıyla 'düzelmiş' zanneder. Ama ekosistemler aylar içinde iyileşmez. 50 yıllık bir onarım sürecindeyiz.